§Ð²Ú²êî²ÜÜ ÆÜÒ Ð²Ø²ð Î²ì ¾, àðÆò êîºÔÌàôØ ºØ ÆØ üÆÈغðÀ¦

Հունիսի 4-18-ը §Մոսկվա¦ կինոթատրոնում անցկացվելու է գերմանահայ անվանի կինոµեմադրիչ ԴՈՆ ԱՍԿԱՐՑԱՆԻ ֆիլմերի փառատոնը։ Այդ առիթով մեր աշխատակից ՍԱՐՈ ԳՑՈԴԱԿՑԱՆԸ  §Առավոտի¦ խմբագրութլուն հրավիրեց ճանաչված մեր հայրենակցին եւ զրույց ունեցավ նրա հետ։ Իսկ զրույցի թեման Հայաստանն էր ու նրա հայրենի Արցախը...

   ²Ûëûñ Ù»Ýù ³Ù»նամեծ բարիքը՝ Ազատությունն ու Անկախությունը ունենք։ Սակայն այս բարիքը  միայն վայելելու համար ãէ, այն աշխատանքի  ենթաïեքստ է, աշխատանքի   նախադրյալ։ Եկել եմ աշխատելու։ Հայկական նոր ֆիլմեր եմ  նկարահանելու։ Իմ ÏÇñùÁ, իմ սերը, իմ քնքշանքը մեր ազգային  կինոն է։ Թեեւ պայմաններն  իրոք, շատ  դժվարին  են, բայó այնուամենայնիվ, համոզված եմ, որ Հայաստանում կարելի է մեծ կինոարվեստ ստեղծել, որը թե մեծ համբավ  կբերի մեր ժողովրդին, եւ թե քարոզչական նոր լծակներ։

Հայաստանն  ինձ  համար նյութ Է, կավ, որից ես ստեղծում եմ  իմ  ֆիլմերը, նաեւ սեր Է, սկիզբն Է ու վերջն Է իմ։ Մի մեծ ուժ »մ զգում իմ ժողովրդի  մեջ, որը մեր մոլորակում ոչ ոք չունի։ Գիտե±ք իÝã ֆիզիկայի մեջ հակազդեցության օրենք գոյություն ունի։ Քանի որ ճնշումը շատ  ուժեղ է եղել մեր ժողովրդի վրա, ուստի գոյացել Է այդ հակազդեցության ուժը։

Ծնվել եմ Ստեփանակերտում։ Ես լույս աշխարհ չէի գա, »թե 1918թ. թուրքական կանոնավոր բանակը Նուր փաշայի գլխավորությամբ չմտներ Ôարաբադ։ Տատիս ÷եսացուն՝ ցարական բանակի սպա, սպանվել էր Բաքվում՝ 1918թ. թուրք-³դրբեշանական ջարդի ժամանակ։

Տատս փախստականների ամբոխի հետ ապաստան  էր գտել Հարավ-ÕարաբաÕյան   լեռնային գյուղում։ Այնտեղ նա հանդիպել էր պապիս, եւ նրանք ամուսնացել Էին։

Ես  կուզենայի նայել  գնդապետ  Շ³տերվորդի եւ մայոր Սակ Մեզեեւի թոռների աչքերին, որոնք, 1918թ. Կովկասում գլխավորելով անգլիական բանակը, իրենց ժառանգներին  ապահովեցին ճարպոտ  բրիտանական բարեկեցություն՝ թափ»Éով Õարաբաղյան արյունը։

Պապս սրանց թվում էր, ովքեր  զենքը ձեռքին պաշտպանվում էին։ Տանն այդ մասին խոսել չէր կարելի։ Փողոցում եւս։ Բայց նրա գաղտնի փառքի ալիքները ժամանակ առ  ժամանակ խփում-հսանում էին իմ մանկական գիտակցությանը։ Առասպելը պատմում  էր, որ պապս  ընկերների հետ հաջողությամբ պաշտպանել էր իր գյուղը հարյուրավոր թուրք ու ադրբեջանցի  զինվորների։ Ասում էին, որ պապիս

դիպուկությունը ապշեցուցիչ ³Ý»ñ»õ³Ï³Û»ÉÇ áõ ³Ýµ³ó³ïñ»ÉÇ էր, որը  սարսափ   էր ներշնչում անգամ ընկերներին։ Նա աéանց նշան բռն»Éու Էր կրակում, ասում Էր, ով նշան Է µéÝում՝ վրիպում Է։ Մի երկու անգամ ես հնարավորություն ունեցա համոզվելու, որ դրանք  դատարկ   խոսքեր  չեն։ ²ë»Ù, áñ ²ñó³ËÁ ÛáõñûñÇÝ³Ï ավելի շատ հայ հոÕ Է եñեւի, քան մեր մյուս հոÕերը։ Քանի որ հայոց մելիքություններն  ավելի  երկաñ գոյատեւեցին Արցախում։ Ուզում Եմ հիշել մի հետաքրքիր միջադեպ։ Öապոնիայում մի լրագրող անվերջ հարցնում էր ինձ, թե որտեղի±ց են իմ ֆիլմերը։ Շատ որ հետաքրքրվեó, պատասխանեցի. §Թթի արաղիó են¦։ Չհասկացավ ու... լռեց։

Սեր  անկախությունն առանց Արցախի՝ լիակատար անկախություն չէ։ Թեեւ 70 տարի շարունակ Արցախը կրկնակի ստրկության մեջ էր ապրում (ես նկատի ունեմ թե խորհրդային, եւ թե ադրբեջանական ստրկությունը), բայց ազատության  կրակը թեժ էր Արցախում։ Արցախին եմ նվիել §Լեռնային ՂարաբաÕ. հայոց պատմության 3-րդ եւ 4-րդ հատորներ»  ֆիլմը¦։ Սեր շարժմանն է նվիրված այն, քանի որ որպես արցախցիª չէի կարող հանգիստ նստել տեղումս։ Իսկ իմ §Նորադուզ¦ ֆիլմը տարբերվում է մյուսներից հատկապես  նրանով, որ մեջը Աստվածային թ»Ãեւություն կա։ Ասեմ, որ §Կյանքը հին հռոմեական ճանապարհի  վրա¦ իմ Ýոր ֆիլմի նկարահանման որոշ աշխատանքներ  կատարվելու են Շուշիում։ Իմ բոլոր ֆիլմերը  նվիրված են իմ ժողովրդին։ Որոշել եմ նկարահանել Հրանï Մաթեւոսյանի §Չեզոք  գոտին¦, Բակունցի §Սաբրին¦, Թումանյանի §Øի  կաթիլ մեղրը¦՝ նորովի հÝãողությամբ, ինչպես  նաեւ իմ սցենարով գրված §Վերադարձ¦ ֆիլմը։ Øի խոսքով, շատ ծրագրեր ունեմ, որոնք հուսով եմ, կիրակաÝաóնեմ։

Ես լավատես եմ։ Կուզենայի, áր մեր ժողովուրդը աéօրյա հոգսերի մեջ չխորտակի  Ազատության ու Անկախության գաղափարը։ Այդ մեծ ու սուրբ գաղափարը երբեք չպիտի մոռացվի...